Dziady śmigustne i kiwi w koszyczku

13 października 2007, 14:03

Ten tekst przeczytasz w 1 minutę

Banany i kiwi w koszyku, dziady śmigustne stukające do drzwi, palenie Judasza czy zabawa w żurawia - to tylko niektóre ze starych polskich wielkanocnych obyczajów. Oto krótki przewodnik po tych najciekawszych i nietypowych.

Do XV wieku śmigus i dyngus były dwoma odrębnymi zwyczajami. Dyngus oznaczał wymuszanie datków pod groźbą kąpieli, a śmigus smaganie palmą, gałązką czy rózgą.
Polewanie wodą w lany poniedziałek na Pomorzu pojawiło się dopiero po roku 1920.
Dziewczyny powinny myć w Wielką Sobotę twarz w wodzie, w której gotowały się jajka na święconkę. Podobno znikają wtedy piegi i inne mankamenty kobiecej urody.
Święcone jadło ma wielką moc. W dawniejszych latach nie wyrzucano z niego nic, nawet kości, które zjedzone przez psa miały ochronić go przed wścieklizną.
Na Lubelszczyźnie w lany poniedziałek mężczyźni praktykowali tzw. żurawia. Zbierali się pod karczmą, a potem chwytając za biodra swoich sąsiadów, biegli za prowadzącym, wydając dźwięki jak żurawie. Potem wszyscy gwałtownie upadali.
Praktykowany był zwyczaj połykania bazi. Miało to chronić od bólu gardła i wzmacniać cały organizm.
Zgniecione skorupki od święconych jajek rozsypywało się wokół domów. Dzięki temu całoroczna ochrona od wszelkich złych rzeczy była gwarantowana.
W Wielki Czwartek w Pruchniku nad Sanem odbywa się niezwykły obrzęd palenia Judasza. Kukła zdrajcy okładana jest kijami, a potem palona i topiona w rzece.
Mieszkańców wsi Dobra w Małopolsce odwiedzają dziady śmigustne. Dziady stukają do domów w nocy z wielkanocnej niedzieli na poniedziałek, nic nie mówią, tylko wydają z siebie straszne świstanie. Ma to symbolizować wysłanników żydowskich, którzy nie uwierzyli w zmartwychwstanie Jezusa i stracili przez to mowę.
Święconka na Podhalu jest nieco inna od tej w pozostałych regionach Polski. Obok jaj, kiełbasy i baby wielkanocnej, wkłada się także do koszyka banany, pomarańcze i kiwi.