Badanie ogólne nasienia jest podstawowym elementem w diagnostyce płodności mężczyzn. Analiza obejmuje ocenę m.in. cech takich jak lepkość, objętość ejakulatu, barwa, pH, a także liczebność i ruchliwość plemników. Parametry nasienia, które nie mieszczą się w granicach wartości referencyjnych mogą sygnalizować obniżenie płodności. Wynik powinien zostać omówiony ze specjalistą, który wyjaśni potencjalne przyczyny odchyleń i skieruje pacjenta na ewentualną dalszą diagnostykę endokrynologiczną, mikrobiologiczną czy genetyczną.

Podczas badania nasienia oceniane są jego parametry fizykochemiczne. Prawidłowa objętość ejakulatu oscyluje między 1,5 a 5 ml. Zwiększona objętość może sygnalizować stan zapalny, wartość poniżej normy może oznaczać zmniejszoną kurczliwość pęcherzyków nasiennych. Prawidłowa barwa nasienia jest mleczno-biała opalizująca. Przejrzysty kolor może oznaczać brak plemników w nasieniu. Zapach nasienia jest swoisty, a jego pH - lekko zasadowe, by zobojętnić kwaśny odczyn pH w pochwie.

Przeprowadzana jest również analiza mikroskopowa. Prawidłowa ilość plemników wynosi powyżej 15 mln w 1 ml nasienia lub powyżej 39 mln w ejakulacie. Plemniki klasyfikuje się pod kątem ruchliwości wg 4 typów od A do D. Plemniki zdolne do naturalnego zapłodnienia do te w ruchu typu A. Przy ocenie przed zabiegiem inseminacji, jako w pełni wartościowe uznaje się plemniki typu A i B. Oczywiście z perspektywy płodności kluczowa jest także żywotność plemników na poziomie oscylującym wokół 60 proc.

PARAMETRY NASIENIA – NORMY WHO
Abstynencja 2-7 dni
Upłynnienie 30-60 min.
Objętość 1,5 ml
Liczba plemników w ejakulacie 39 mln
Liczba plemników w 1ml - 15 mln
Ruchliwość 40%
Ruch progresywny (A+B) 32%
Żywotność 58%

Jeśli badanie ogólne nasienia wykaże nieprawidłowości lub lekarz po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu z pacjentem dostrzeże taką potrzebę, konieczne może być wykonanie dodatkowych badań. Mogą one obejmować m.in.:

• badanie fragmentacji DNA plemników,
• morfologię plemników pod dużym powiększeniem (MSOME),
• test hypoosmotyczny HOS,
• rozszerzone badanie SOME+HOS
• test wiązania plemników z hialuronianem
• separację diagnostyczną plemników
• diagnostyczną biopsję jądra.

Jarosław Niemoczyński z Kliniki Leczenia Niepłodności INVICTA